Złudzenie taniego kapitału: Lekcja z dekady zerowych stóp
Przez ponad dziesięć lat po kryzysie finansowym z 2008 roku świat zachodni funkcjonował w warunkach bezprecedensowego eksperymentu monetarnego. Pieniądz był praktycznie darmowy, a stopy procentowe banków centralnych w strefie euro czy Japonii spadały poniżej zera.
Dla przeciętnego obserwatora brzmiało to jak złoty wiek: tanie kredyty hipoteczne, dynamiczny wzrost wycen startupów technologicznych, eksplozja platform cyfrowych. Jednak ekonomia rzadko oferuje darmowe obiady.
Skutki uboczne sztucznie zaniżonego kosztu ryzyka
Gdy cena pieniądza (czyli stopa procentowa) wynosi zero, tradycyjna selekcja rynkowa przestaje działać sprawnie:
- Firmy zombie: Podmioty, które w normalnych warunkach zbankrutowałyby ze względu na brak rentowności, mogły latami rolować dług po mikroskopijnych kosztach.
- Inflacja aktywów: Tani kapitał nie trafiał do realnych fabryk czy infrastruktury w takim stopniu, jak do rynków nieruchomości, akcji technologicznych czy kryptowalut.
- Rozwarstwienie majątkowe: Posiadacze kapitału i nieruchomości gwałtownie się bogacili, podczas gdy osoby żyjące wyłącznie z pracy etatowej traciły zdolność nabywczą mieszkania.
Powrót grawitacji
Kiedy w latach 2021-2023 powróciła wysoka inflacja wymuszająca gwałtowne podwyżki stóp, wielu uczestników rynku przeżyło szok poznawczy. Okazało się, że projekty rentowne tylko przy stopie 0% przestają mieć sens przy stopie 5%.
Prawdziwym wyzwaniem kolejnej dekady nie będzie wyłącznie walka ze wskaźnikiem CPI, lecz odnalezienie równowagi w świecie, w którym kapitał znów ma swoją cenę.